Save the Children Türkiye’nin İstanbul, Hatay ve Adıyaman’da yürüttüğü iki araştırma, çocukların eğitimden uzaklaşmasının çoğu zaman tek bir nedene bağlı olmadığını gösteriyor. Ekonomik zorluklar, ulaşım sorunları, öğrenme kayıpları, psikososyal güçlükler, zorbalık ve sosyal dışlanma gibi etkenler, çocukların okulla bağını zaman içinde zayıflatabiliyor.
“Hatay ve Adıyaman’da Okul Dışı Kalmış ve Okuldan Ayrılma Riski Altındaki Çocuklar Araştırması”, bazı çocuklar ve aileler için eğitime düzenli katılımı etkileyen güçlüklerin devam edebildiğine işaret ediyor.
Araştırmada okulla ilişkili giderler ekonomik engeller arasında öne çıkarken ulaşım maliyetleri ve mesafe, psikososyal güçlükler, öğrenme kayıpları, mevsimlik tarım işçiliği ve sosyal dışlanma da eğitime devamlılığı etkileyebilen etkenler arasında yer alıyor.
Bulgular, özellikle 14–17 yaş grubundaki çocukların okuldan uzaklaşma açısından daha yüksek risk taşıyabildiğini gösteriyor.
GÜVENLİ OKUL NE DEMEK?
İstanbul’un Sultanbeyli ve Avcılar ilçelerindeki dört devlet okulunda yapılan “Güvenli, Kapsayıcı ve Dayanıklı Okullar Araştırması” ise çocukların okulda kendilerini güvende hissetmesinde fiziksel koşullar kadar sosyal ilişkilerin ve aidiyet duygusunun da belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
Çocukların, anne-babaların ve öğretmenlerin deneyimleri, okulda güven duygusunun sosyal ilişkilerden de etkilendiğini gösteriyor. Zorbalık ve ayrımcılık, akran ilişkileri, aidiyet duygusu ve yetişkinlerin çocukların sorunlarına yaklaşımı, güvenli bir okul ortamının önemli unsurları arasında yer alıyor. Araştırma özellikle zorbalığın, çocukların aidiyet duygusunu ve eğitimle kurdukları ilişkiyi etkileyebildiğine dikkat çekiyor.
İki araştırmanın ortak bulguları, çocukların eğitime devamını desteklemek için bütüncül yaklaşımların önemine işaret ediyor. Çocukların eğitimden uzaklaşmasına yol açabilecek risklerin erken fark edilmesi, çocukların ve ailelerin uygun hizmetlere yönlendirilmesi ve ulaşım ile okul giderleri nedeniyle güçlük yaşayan ailelerin mevcut desteklere erişiminin kolaylaştırılması önem taşıyor.
UYGUN DESTEK ŞART
Save the Children Türkiye Ülke Direktörü Berna Köroğlu, araştırmalarla ilgili olarak şunları söyledi: “Yeni eğitim yılı başlarken çocukların okul sıralarına dönebilmesini önemsiyoruz. Ancak okula dönüş, eğitim hakkının yalnızca ilk adımı. Çocukların okulla bağlarını koruyabilmesi, öğrenmeye devam edebilmesi ve ihtiyaç duyduğunda uygun desteğe erişebilmesi de aynı ölçüde önemli. Bunun için çocukların ihtiyaçlarının erken fark edildiği ve görüşlerinin dikkate alındığı destekleyici okul ortamlarına ihtiyaç var.”
RİSKLER ERKEN FARK EDİLMELİ
Save the Children Türkiye Eğitim ve Psikososyal Destek Uzmanı Yeşim Hancı Kaya, araştırmaların bulgularını öyle değerlendirdi: “Ekonomik zorluklar, ulaşım sorunları, öğrenme kayıpları, psikososyal güçlükler ve zorbalığa maruz kalma gibi etkenler zaman içinde bir araya gelerek çocukların eğitimden uzaklaşma riskini artırabiliyor. Bu nedenle risklerin erken fark edilmesi, çocukların ve ailelerin ihtiyaçlarının birlikte ele alınması ve eğitim, sosyal hizmetler ve çocuk koruma alanlarında destek sağlayan kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi kritik önem taşıyor. Güvenli bir okul ortamı oluştururken çocukların kendilerini etkileyen konularda görüşlerini ifade edebilmelerini sağlamak ve bu görüşleri dikkate almak da bu sürecin önemli bir parçası.
